Hà thủ ô trắng có tác dụng gì? Cách dùng & chế biến thế nào?

Mục lục

Hà thủ ô trắng là một dược liệu quý với nhiều tác dụng điều trị bệnh mới lạ và độc đáo. Bạn có thể sử dụng loại thảo dược này để hỗ trợ cường kiện thân thể, tăng cường sinh lực và giúp bồi bổ can thận. Đặc biệt Hà thủ ô trắng còn giúp tăng cường sinh lý cho phái mạnh. Để đi sâu và chi tiết hơn về thảo dược Hà thủ ô cũng như đưa ra những thông tin đầy đủ, chính xác về cách dùng, tác dụng,....Chúng tôi sẽ có bài chia sẻ tổng hợp như sau.

Tìm hiểu về Hà thủ ô trắng


tim-hieu-ve-ha-thu-o-trang-1


Hà thủ ô trắng được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ và điều trị bệnh

Hà thủ ô trắng hay còn được biết đến với tên gọi Nam hà thủ ô và là một loại thảo dược mọc hoang khá nhiều tại Việt Nam. Dược liệu có tên khoa học là Streptocaulon  Juventas  Merr. Cây được xếp vào họ Thiên Lý – Asclepiadaceae. Mặc dù có cùng tên gọi, nhưng dược liệu này có những đặc điểm hoàn toàn trái ngược với cây hà thủ ô đỏ. Sau đây là chi tiết về đặc điểm cấu tạo, điều kiện sinh trưởng, dược tính … của cây thuốc này.

Về cây Hà thủ ô trắng


Đây là dòng thảo dược thuộc dây leo, ít phân nhánh và thường có chiều dài từ 2m đến 5m. Bạn có thể dễ dàng nhận biết Nam hà thủ ô qua các dấu hiệu dưới đây:

•      Thân cây có màu đỏ sẫm hoặc nâu đỏ với nhiều lông. Lớp lông này sẽ rụng bớt khi cây già đi. Thân cây càng lâu năm thì càng nhẵn nhụi. 

•      Lá cây mọc đối, có chiều dài khoảng 15cm, phiến lá hình trứng ngược, rộng từ 2cm trở lên. Gốc lá thường hơi tròn hoặc có hình nón cụt. 

•      Hoa của thảo dược này có màu vàng nâu, nhiều lông và mọc thành xim phân đôi ở phần nách lá. Hoa kết quả có hình thoi, hạt cây dẹt. Mùa hoa từ tháng 7 đến tháng 9. Mùa quả từ tháng 10 đến tháng 12 hàng năm.

•     Phần rễ củ dài có màu nâu nhạt hoặc xám. Trên thân củ có nhiều lỗ nhỏ nằm ngang. Vị hơi đắng nhưng có nhiều tinh bột.


than-va-hoa-ha-thu-o-trang-2

Thân và hoa của dược liệu Hà thủ ô trắng

Quá trình sinh trưởng


Hà thủ ô trắng sinh trưởng chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc có địa hình đất đá khô cằn như: Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, Tuyên Quang, Vĩnh Phúc, Hà Tây…v.v. Cây có khả năng chịu hạn tốt nhờ bộ rễ củ ăn sâu vào lòng đất. Thậm chí, nếu cây bị đốt hoặc gãy sát gốc, phần thân còn lại vẫn có thể tiếp tục mọc khi thời tiết mưa ẩm. 

Thành phần hóa học


Tương tự như dược liệu cùng loại màu đỏ, trong thân rễ của thảo dược Hà thủ ô trắng có chứa khá nhiều tinh bột. Ngoài ra thảo dược này còn có nhựa đắng và tanin pyrogalic. Tuy nhiên, trong thảo dược có một chất cho phản ứng alkaloid chưa xác định tinh thể. 

Tác dụng của Hà thủ ô trắng đem lại


tac-dung-ha-thu-o-trang-3

Tác dụng của dược liệu Hà thủ ô trắng được giáo sư đánh giá cao

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Tất Lợi – tác giả cuốn Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Hà thủ ô trắng có công dụng tương tự như Hà thủ ô đỏ. Nhưng trong cuốn sách chưa nêu rõ mức tác động của hai loại thảo dược này có khác nhau hay không. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của một số thầy thuốc Y học cổ truyền, tác dụng của thảo dược trắng có tính năng bình hòa hơn. Do đó chỉ thích hợp với những người có cơ thể bị hư tổn tương đối nhẹ.

Về công dụng


Cây hà thủ ô trắng
có vị đắng và chát, tính mát. Theo y học cổ truyền, dược tính của thảo dược này quy vào kinh Can và Thận. Hà thủ ô trắng dùng trực tiếp có tác dụng:

•     Giải độc cho cơ thể

•     Giúp cơ thể cường tráng hơn, chữa chứng âm hư (tư âm) bao gồm các triệu chứng như người gầy yếu, da khô, hay ra mồ hôi trộm, sốt về chiều hoặc đêm, đau lưng, mỏi gối, sinh lý yếu.

•     Trị bệnh sốt rét kinh niên, lâu ngày không khỏi 

•      Nhuận tràng, cải thiện tình trạng táo bón 

Tác dụng của Hà thủ ô trắng với sức khỏe


Ngoài các tác dụng tương tự như Hà thủ ô đỏ, dược liệu trắng còn mang tới những lợi ích cụ thể với sức khỏe con người được tổng hợp dưới đây:

•      Chữa thiếu máu, gan thận yếu. 

•      Giúp bổ huyết, ích tinh, kéo dài thời gian quan hệ

•      Cải thiện tình trạng ăn ngủ kém dẫn tới suy nhược thần kinh

•      Hỗ trợ điều trị bệnh phong tê thấp đau bại, nhức gân xương

•      Điều hòa kinh nguyệt, khắc phục tình trạng khí hư ra nhiều kèm theo mùi hôi, tanh

•      Chữa bệnh đi đại tiện ra máu, tiểu rắt, tiểu buốt

•      Giúp loại bỏ nọc rắn cắn

•      Củ và thân lá của cây dược liệu này có thể chữa cảm nắng, cảm sốt, sốt rét lâu ngày hiệu quả

•      Dây hà thủ ô sắc lấy nước uống giúp phụ nữ sau sinh có thêm nhiều sữa

•      Thanh nhiệt, giải độc, làm đen tóc

Sử dụng Hà thủ ô trắng chữa bệnh


cach-su-dung-ha-thu-o-trang-4
Hà thủ ô có tính bình, đắng chát, hơi ngọt và có tác dụng bổ huyết giữ tinh, nhuận tràng, mạnh gân xương, bổ gan thận, hòa khí huyết...v.v

Đây là loại thảo dược có thể sử dụng dưới dạng thuốc sắc, nấu cao, ngâm rượu hoặc nấu cháo ăn để điều trị bệnh. Theo các chuyên gia, định lượng sử dụng dược liệu này là từ 15 đến 20g thuốc sắc mỗi ngày. Tuy nhiên, liều dùng có thể thay đổi tùy theo độ tuổi, giới tính và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Nếu bạn sử dụng cành và lá thay vì củ hà thủ ô trắng, sẽ có thể dùng với liều lượng nhiều hơn 20gr/ngày. Nhưng để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn hãy tham khảo ý kiến thầy thuốc về liều dùng của dược liệu này. 

Cách chế biến và thu hoạch Hà thủ ô trắng


Để đảm bảo phát huy tối đa về dược tính, mỗi loại dược liệu có thời gian thu hái và cách chế biến riêng biệt. Dưới đây là các thông tin tham khảo về cách chế biến và thu hoạch Hà thủ ô trắng. Bạn có thể tham khảo để khai thác và sử dụng dược liệu quý này một cách hiệu quả nhất. 

Cách thu hoạch dược liệu


Hà thủ ô trắng
mọc hoang khá phổ biến trên các khu vực đồi núi khô cằn ở nước ta. Dược liệu này có thể thu hoạch quanh năm, nhưng để củ cho chất lượng dược tính tốt nhất, nên thu hái vào mùa Đông hoặc đầu Xuân. Khi thu hoạch Hà thủ ô trắng, các bạn cần lưu ý không đào hết toàn bộ rễ củ theo kiểu tận diệt. Bạn nên làm giống như khi đào sắn. Tức là bớt lại một phần rễ để cây tiếp tục sinh trưởng và cho củ trong các năm tiếp theo. 

Cách sơ chế


so-che-ha-thu-o-trang-5

Sơ chế Hà thủ ô để dược liệu có tác dụng trong việc điều chế thuốc

Sau khi thu hái dược liệu, bạn rửa sạch rễ củ tươi. Tiếp đó, bạn gọt vỏ củ Hà thủ ô trắng, thái lát dày từ 2 đến 3cm và có thể thực hiện theo một trong hai hướng dẫn dưới đây để sơ chế thảo dược giúp đảm bảo dược tính tốt nhất:

Sơ chế với nước vo gạo:


•      Ngâm toàn bộ rễ củ vào nước vo gạo và để qua đêm. Nếu ngâm nhiều dược liệu cùng một lúc, bạn nên thay nước 01 đến - 02 lần để nước gạo không bị lên men, làm ảnh hưởng đến chất lượng thảo dược.

•      Sau khi vớt dược liệu ra khỏi nước vo gạo và để ráo, tiếp tục phơi hoặc sấy khô dược liệu để sử dụng dần theo nhu cầu.

Sơ chế với đỗ đen xanh lòng:


•       Lấy một lượng đỗ đen tương đương với lượng dược liệu bạn có

•       Ngâm đỗ đen từ 30 đến 60 phút. Vớt đỗ đen ra, để ráo nước

•       Cho dược liệu vào nồi hấp, trải lần lượt một lớp thảo dược sau đó đến một lớp đỗ đen. Cứ làm lần lượt như vậy đến khi kết nguyên liệu

•       Bắc nồi lên bếp và bắt đầu đồ nguyên liệu cho tới khi hạt đỗ đen chín mềm.

•       Lấy dược liệu ra phơi khô, ngày hôm sau tiếp tục đồ với đỗ đen. Tốt nhất là làm đủ chín lần sẽ cho chất lượng dược liệu tốt nhất.

Hướng dẫn cách ngâm rượu hà thủ ô trắng


Theo công bố của Viện Thông tin – Thư viện Y học Trung ương, chúng ta có thể sử dụng thảo dược này để sắc thuốc hoặc ngâm rượu. Đặc biệt, ngâm rượu là cách dùng Hà thủ ô trắng điều trị xuất tinh sớm hiệu quả, đó là theo kinh nghiệm của người dân tộc thiểu số vùng núi cao Tây Bắc. Vì thế, bạn có thể ngâm rượu theo hướng dẫn dưới đây để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả như ý:

Nguyên liệu


•       01kg Hà thủ ô trắng đã được sơ chế và sấy khô 

•       04 lít rượu gạo có nồng độ 40%

•       01 bình thủy tinh hoặc bình sành có nắp đậy

Cách ngâm


•      Rửa sạch và hong khô bình ngâm

•      Cho toàn bộ dược liệu vào bình

•      Đổ rượu ngập hết thảo dược

•      Đậy nắp kín và bảo quản nơi khô thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp

•      Rượu có thể sử dụng sau khi ngâm đủ 1 tháng. Nhưng để dược liệu ngấm hoàn toàn và có tác dụng tốt nên ngâm từ 2 đến 3 tháng.

Cách sử dụng 


Rượu ngâm sau 2 tháng có vị hơi chát, nhưng không khó uống. Để phát huy công dụng, bạn nên sử dụng rượu đều đặn cùng các bữa ăn. Mỗi bữa chỉ nên uống từ 2 đến 3 ly nhỏ. Theo kinh nghiệm dân gian, chỉ cần uống từ 2 đến 3 ngày là đã thấy hiệu quả kéo dài thời gian quan hệ. Tuy nhiên bạn không nên lạm dụng rượu ngâm thảo dược quá nhiều. Vì uống nhiều rượu sẽ hại gan  và hơn thế nữa rượu Hà thủ ô trắng nếu lạm dụng quá đà còn gây ra chứng tiêu chảy. 

Hướng dẫn cách dùng Hà thủ ô trắng


Như đã chia sẻ ở trên, dược liệu này có thể sử dụng để sắc thuốc uống, nấu cao hoặc cháo. Đồng thời cũng có thể dùng dược liệu khô để ngâm rượu. Mỗi cách dùng lại mang tới những công dụng điều trị bệnh khác nhau. Vì thế bạn đừng bỏ qua các thông tin dưới đây để biết cách dùng Hà thủ ô trắng tại nhà an toàn và hiệu quả.

Sử dụng dược liệu dạng bột mịn uống trực tiếp hoặc nặn viên hoàn


•      Bồi dưỡng cơ thể giúp ăn ngủ ngon, tăng cường sinh lực: Tán mịn dược liệu thành bột và kết hợp với các vị thuốc khác như đậu đen, Phục linh, Đỗ trọng dây … làm thành viên hoàn. Mỗi ngày dùng 3g chia làm 3 lần

•      Chữa tiểu đường sụt cân, suy nhược cơ thể: Sao vàng, tán mịn dược liệu cùng với một vài vị thuốc khác. Trộn đều tất cả dược liệu với mật ong, sau đó nặn thành từng viên nhỏ. Mỗi ngày dừng từ 6 đến 8gr viên hoàn, chia làm hai lần. Nên dùng nước sắc cây cối xay để uống cùng với viên hoàn giúp phát huy tối đa của dược tính.

•       Cải thiện tình trạng đau nhức xương khớp: Nghiền thảo dược khô thành bột mịn. Hàng ngày pha 15gr bột với nước ấm, có thể thêm một chút mật ong để dễ uống hơn. Uống liên tục trong vòng 1 tháng sẽ thấy bớt đau nhức. 

Sắc dược liệu lấy nước uống


•      Điều trị bệnh sốt rét, ngã nước: Sử dụng dược liệu đã được tẩm rượu sao vàng và một vài thảo dược khác sắc lấy nước uống. Mỗi ngày uống 1 thang cho đến khi khỏi hẳn mới được dừng sử dụng. 

•      Trị ho gà: Bằng cách kết hợp thảo dược và cam thảo sắc lấy nước dùng trong ngày. Thuốc sắc không nên dùng hết ngay trong một lần, nên chia lượng thuốc thành 4 đến 6 phần nhỏ để uống suốt cả ngày.

•      Giúp phụ nữ sau sinh có nhiều sữa hơn: Dùng dây thảo dược sắc lấy nước uống hàng ngày. Nên uống khi còn ấm nóng để phát huy tác dụng tốt nhất.

•      Chữa bệnh mẩn ngứa ngoài da: Lấy phần cây và lá đun nước tắm, rửa hàng ngày.

Chế biến món ăn


•      Nấu cháo kê với thảo dược với lòng đỏ trứng gà ăn khi đói: Giúp điều trị các triệu chứng sa tử cung, sa dạ dày, trực tràng, thoát vị. 

•      Nấu chè đậu đen với dược liệu ăn thường xuyên giúp cải thiện tình trạng đau thắt ngực, tóc bạc sớm, táo bón lâu ngày. 

•      Hầm gà với rễ củ giúp bồi bổ cơ thể, trị hoa mắt, váng đầu hiệu quả. 


dung-ha-thu-o-trang-che-bien-mon-an-7

Có thể sử dụng Hà thủ ô để chế biến món ăn

Dùng trực tiếp dược liệu sống


•     Lá và rễ cây chữa rắn cắn: Nọc độc của một số loại rắn có thể được làm dịu và chữa lành bằng dược liệu này. Khi đã hút sạch nọc độc ở vết cắn, người bệnh có thể nhai lá và rễ hà thủ ô trắng. Sau khi nuốt nước, lấy phần bã đắp lên vết cắn.

•      Nhuận tràng, cải thiện tình trạng táo bón: Khi ăn sống dược liệu này, dẫn chất oxy methyl anthraquinone sẽ làm tăng nhu động ruột, kích thích tiêu hóa. 

Lưu ý khi sử dụng Hà thủ ô trắng


Để thảo dược này không trở thành độc dược, bạn cần lưu ý:

•      Không dùng dược liệu cho người người huyết hư yếu, chân tay lạnh.

•      Khi dùng dược liệu, cần kiêng ăn tiết canh lợn, cá, lươn, rau cải, hành tỏi, củ cải.

•    Tránh nhầm lẫn dây hà thủ ô với dây Căng cua (tên khoa học là cryptolepis buchanani Roem et Schelt) cũng thuộc họ Thiên lý. Vì Căng cua có chứa độc tính có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe. 

Tham khảo giá bán Hà thủ ô trắng hiện nay


Giá hà thủ ô trắng
trên thị trường hiện nay được đưa ra dựa trên chất lượng, dạng chế biến, vị trí địa lý của người bán và khách hàng …

•      Rễ củ tươi có giá từ 8.000 đến 10.000đ/kg khi mua trực tiếp tại các vùng nguyên liệu lớn nhu Kon Tum, Bình Phước, Lâm Đồng … Tại các tỉnh thành khác, giá bán sẽ cao hơn do phải tính thêm phí vận chuyển. 

•       Dược liệu đã được sơ chế và phơi khô có giá từ 250.000đ/kg

Bạn nên tìm mua dược liệu tại các địa chỉ uy tín để đảm bảo hiệu quả sử dụng. Nếu đặt online, hãy chọn mua theo hình thức thanh toán tiền sau khi kiểm tra hàng cẩn thận. Như vậy để đảm bảo không mua phải dược liệu giả, hàng nhái và kém chất lượng. 


gia-ha-thu-o-trang-8

Giá bán Hà thủ ô sẽ còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố như cân nặng, tuổi thọ trồng, nơi trồng...v.v.

Hy vọng bài viết trên đây của chúng tôi đã giúp bạn hiểu rõ hơn về dược tính, tác dụng của hà thủ ô trắng. Bạn có thể chia sẻ thông tin này đến người thân và bạn bè để cùng chúng tôi lan tỏa giá trị của cây thuốc Nam tới nhiều người hơn. Đừng quên theo dõi chúng tôi thường xuyên để có các thông tin khoa học thú vị về dược liệu và chăm sóc sức khỏe!

Admin